วัดอุปคุต ไหว้พระอุปคุต เสริมโชคลาภ ปกป้องคุ้มครองชีวิต

วัดอุปคุตคือที่ไหน

ที่ตั้งและความเป็นมา

วัดเก่าแก่ในจังหวัดเชียงใหม่

วัดอุปคุต ตั้งอยู่บนถนนท่าแพ ตำบลช้างคลาน อำเภอเมืองเชียงใหม่ ใกล้กับตลาดวโรรส หรือที่รู้จักกันว่ากาดหลวง วัดแห่งนี้มีประวัติความเป็นมายาวนานตั้งแต่ปี พ.ศ. 2300 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อปี พ.ศ. 2456

วัดอุปคุต เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ชื่อของวัดตั้งตามพระอุปคุต หรือพระบัวเข็ม พระภิกษุในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช

วิหารประดิษฐานพระอุปคุตซึ่งเป็นพระประธาน มีภาพจิตรกรรมฝาผนังสีน้ำมันเรื่องพระเวสสันดรชาดก วาดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2470 โดยพ่อบุญปั๋ง พงษ์ประดิษฐ์ ศิลปินล้านนา

ความสำคัญทางศาสนา

ศูนย์รวมศรัทธาของผู้ศรัทธาพระอุปคุต

วัดอุปคุต หนึ่งในวัดชื่อดังของเชียงใหม่ ก่อตั้งเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2300 วัดแห่งนี้ได้รับความนิยมจากสายมูเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะในเรื่องการขอพรด้านโชคลาภและความสำเร็จ พระอุปคุตคือพระอรหันต์องค์สำคัญองค์หนึ่ง ผู้มีหน้าที่สืบทอดพุทธศาสนาให้ครบ 5,000 ปี

วัดอุปคุตยังเป็นศูนย์กลางของประเพณีสำคัญที่เป็นเอกลักษณ์ของล้านนา และดึงดูดผู้คนจากทั้งในจังหวัดและนักท่องเที่ยวจากทั่วประเทศให้มาร่วมกิจกรรมทางศาสนาตลอดทั้งปี ข้อมูลสถานที่ท่องเที่ยว

พระอุปคุตคือใคร ทำไมถึงศักดิ์สิทธิ์

ประวัติและตำนานพระอุปคุต

พระเถระผู้มีฤทธิ์และปกป้องภัย

พระอุปคุต พระอุปคุปต์ หรือพระบัวเข็ม เป็นพระภิกษุองค์สำคัญองค์หนึ่งในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช และเป็นปฐมาจารย์แห่งนิกายสรวาสติวาท ชื่อ “อุปคุต” แปลว่า ผู้คุ้มครองรักษา

พระอุปคุตมีอิทธิฤทธิ์ปราบท้าววสวัตตี มีเรื่องเล่ามาว่าประมาณปลายพุทธศตวรรษที่ 2 พระเจ้าอโศกมหาราชผู้ครองราชสมบัติทรงเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาเป็นอย่างยิ่ง ได้ฉลองสมโภชพระสถูปเจดีย์ แต่ถูกพญามารมาผจญ ท่านจึงนิมนต์พระอุปคุตไปปราบพญามารจนยอมแพ้ จากนั้นพระอุปคุตก็มีชื่อเสียงในทางปราบมาร

ตำนานที่นำไปสู่การก่อตั้งวัดอุปคุตในเชียงใหม่นั้น มีตำนานเล่าว่า สามีภรรยาฐานะยากจนคู่หนึ่งตั้งบ้านเรือนอยู่นอกเมืองเชียงใหม่ ทั้งคู่ข้ามแม่น้ำปิงมาฝั่งตะวันตก เข้าถนนท่าแพ ขณะนั้นยังเป็นเวลาเช้ามืด และเป็นวันพระขึ้น 15 ค่ำ ในคืนพระจันทร์เต็มดวง ก็ได้พบกับสามเณรน้อยรูปหนึ่ง จึงได้แบ่งสิ่งของที่ตั้งใจนำไปขาย ยกขึ้นอธิษฐานแล้วใส่ในบาตรของสามเณร หลังจากรับพรจากสามเณรแล้ว นับจากนั้นสองสามีภรรยาก็เจริญรุ่งเรืองขึ้นตามลำดับ

ต่อมาจึงทราบจากพระผู้เฒ่ารูปหนึ่งผู้ทรงอภิญญาญาณเคร่งครัดในศีล ว่าการที่เจริญก้าวหน้าค้าขายร่ำรวยนั้น เนื่องจากอานิสงส์ที่ได้ตักบาตรกับสามเณร ผู้ซึ่งก็คือพระอุปคุตมหาเถระที่เข้านิโรธสมาบัติอยู่ใต้สะดือทะเล ครั้นถึงวันพระขึ้น 15 ค่ำ ท่านจะแปลงเป็นสามเณรน้อยออกบิณฑบาตแต่เช้าตรู่เพื่อโปรดสัตว์

สองสามีภรรยาได้ฟังก็เกิดปิติศรัทธา จึงได้สร้างวัดขึ้นตรงบริเวณที่พบสามเณรน้อย ชาวบ้านเมื่อทราบข่าวต่างมาร่วมอนุโมทนาและช่วยเหลือร่วมทำบุญ โดยตั้งชื่อวัดนี้ว่าวัดพระอุปคุต ต่อมาเปลี่ยนเป็นเรียกสั้นๆ ว่า “วัดอุปคุต” มาจนทุกวันนี้

ความเชื่อของผู้คน

เด่นด้านโชคลาภ ป้องกันสิ่งไม่ดี

ความเชื่อเกี่ยวกับพระอุปคุตว่าเป็นพระอรหันต์ผู้มีฤทธิ์มาก หากใครได้ใส่บาตรกับพระอุปคุตจะเป็นมงคลกับชีวิต มีแต่สิ่งดีๆ เข้ามา เหลือกินเหลือใช้ ร่ำรวยเป็นมหาเศรษฐี สุขภาพแข็งแรง ความรักยืนยาว

ปัจจุบันยังมีความเชื่อในหมู่ชาวไทยวนว่า พระบัวเข็มหรือพระอุปคุตยังมีชีวิตอยู่ ในทุกวันขึ้น 15 ค่ำที่ตรงกับวันพุธ ชาวไทยวนจะเรียกว่าเป็น “วันเป็งปุ๊ด” พระอุปคุตจะออกบิณฑบาตในร่างเณรน้อย และจะออกมาเวลาเที่ยงคืน ด้วยเหตุนี้จึงเกิดประเพณีตักบาตรกลางคืนขึ้น

ความเชื่อและตำนานเกี่ยวกับพระอุปคุตเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมและศรัทธาล้านนาที่สืบทอดกันมา บทความนี้นำเสนอข้อมูลตามความเชื่อและประเพณีดั้งเดิม

จุดเด่นของวัดอุปคุต

บรรยากาศภายในวัด

เงียบสงบ เหมาะแก่การทำบุญ

ภายในวัดมีวิหารที่ประดิษฐานพระอุปคุต ซึ่งเป็นที่เคารพนับถือของชาวเชียงใหม่และนักท่องเที่ยว และวิหารของวัดมีการตกแต่งอย่างประณีต สะท้อนถึงศิลปะแบบล้านนาที่มีความวิจิตรตระการตา

ภายในวิหารมีความสวยงามตามแบบฉบับล้านนา ฝาผนังของวิหารมีภาพจิตรกรรมฝาผนังสีน้ำมันเรื่องพระเวสสันดรชาดก ซึ่งสะท้อนวิถีชีวิตของชาวล้านนาในยุคนั้น

องค์พระอุปคุตและจุดไหว้สำคัญ

จุดขอพรยอดนิยมของสายมู

หอพระไตรปิฎก หอเก็บพระพุทธรูปเป็นทรงลูกบาศก์ ยกพื้นสูง มีน้ำไหลล้อมรอบ ประดับลายปูนปั้นสวยงาม มีทวารบาลเป็นยักษ์ปูนปั้น บานประตูลงรักปิดทอง ด้านในประดิษฐานพระอุปคุต ลักษณะของหอที่มีน้ำล้อมรอบสื่อถึงความเชื่อที่ว่าพระอุปคุตเข้านิโรธสมาบัติอยู่ใต้ทะเล

นอกจากนี้ ภายในวัดยังมีท้าวเวชสุวรรณ ที่เด่นในเรื่องการขอพรเรื่องเงินและโชคลาภอีกด้วย ทำให้การมาวัดอุปคุตครั้งเดียวได้ไหว้สักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์หลายองค์ในที่เดียว

วิธีไหว้พระอุปคุตให้ถูกต้อง

ของไหว้ที่นิยม

ดอกไม้ ธูป เทียน และเครื่องสักการะ

ของสักการะที่นิยมนำมาไหว้พระอุปคุต ได้แก่ ดอกไม้สด (นิยมดอกบัวขาว ดอกมะลิ) ธูปและเทียน กรวยดอกไม้ตามธรรมเนียมล้านนา รวมถึงสิ่งของที่พระอุปคุตตามตำนานมักเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตเรียบง่ายของสามเณรผู้ออกบิณฑบาต ※ กรุณาสอบถามรายละเอียดของไหว้เพิ่มเติมจากทางวัดโดยตรง เพราะอาจมีธรรมเนียมเฉพาะ

ขั้นตอนการขอพร

การตั้งจิตและคำอธิษฐาน

เริ่มต้นเมื่อมาถึงวัดอุปคุตแล้วให้เดินขึ้นไปไหว้พระพุทธรูปในวิหารหลวงก่อน จากนั้นให้เดินลงมาบูชาธูป เทียน กรวยดอกไม้ เพื่อจุดไหว้ขอพร โดยทางวัดจะมีจุดปักธูป ปักเทียนไว้ให้บริเวณหน้าวิหารหลวง หลังจากจุดธูปจุดเทียนเสร็จแล้ว เราก็จะไปไหว้พระอุปคุตบนหอพระไตรปิฎก

ก่อนขึ้นไปสักการะพระอุปคุต จะต้องเคาะระฆังใบตรงกลางด้านหน้า 3 ครั้ง จากนั้นกล่าวนมัสการพระรัตนตรัย และกล่าวคาถาบูชาหลวงพ่อพระอุปคุต

คาถาบูชาพระมหาอุปคุต: “อุปะคุตโต จะ มะหาเถโร สัมพุทเธ นะ วิยากะโต มารัญจะ มาระพะลัญจะ โสอิทานิมะหาเถโร นะมัสสิตตะวา ปะติฏฐิโต อะหัง วันทามิ อิทาเนวะ อุปะคุตตัง จะมะหาเถรัง ยัง ยัง”

หลังจากสวดคาถาแล้ว ตั้งจิตอธิษฐานด้วยความบริสุทธิ์ใจ กล่าวชื่อ อายุ และที่อยู่ของตนเอง แล้วกล่าวสิ่งที่ต้องการขอพรอย่างชัดเจนและจริงใจ วิธีมูและแนวทางไหว้

ความเชื่อและสิ่งที่นิยมขอพร

ด้านโชคลาภและการเงิน

เสริมดวงและโอกาสในชีวิต

วัดอุปคุต วัดสำคัญที่อยู่ในตัวเมือง ที่นี่นิยมมาขอพรเรื่องโชคลาภ ความมั่งมี อุดมสมบูรณ์มีกินมีใช้ โดยเฉพาะผู้ที่ประกอบธุรกิจค้าขาย เนื่องจากตำนานของวัดเกิดจากสามีภรรยายากจนที่กลายเป็นคนร่ำรวยหลังจากตักบาตรพระอุปคุต ทำให้ที่นี่เป็นสถานที่ที่พ่อค้าแม่ค้าและนักธุรกิจเชียงใหม่มาขอพรก่อนเปิดกิจการหรือในช่วงที่ต้องการเสริมโชคลาภ

ด้านการปกป้องคุ้มครอง

แคล้วคลาดปลอดภัยจากอันตราย

ในฐานะที่พระอุปคุตมีชื่อแปลว่า “ผู้คุ้มครองรักษา” และมีชื่อเสียงในการปราบพญามาร ผู้ศรัทธาจำนวนมากจึงมาขอพรด้านการปกป้องคุ้มครองจากภัยอันตรายและสิ่งไม่ดี ทั้งการเดินทางไกล การแคล้วคลาดจากภัยพิบัติ และการปกป้องครอบครัวจากสิ่งชั่วร้าย

การเดินทางไปวัดอุปคุต

ที่ตั้งในตัวเมืองเชียงใหม่

เดินทางสะดวกใกล้แหล่งท่องเที่ยว

ทำเลใจกลางเมือง วัดตั้งอยู่ไม่ไกลจากกาดหลวง ซึ่งเป็นตลาดเก่าแก่ของเชียงใหม่ ทำให้เดินทางสะดวก เหมาะสำหรับแวะสักการะพระอุปคุตก่อนเดินเที่ยวเมืองเชียงใหม่

วัดอุปคุต ตั้งอยู่บนถนนท่าแพ ด้านสะพานนวรัฐ ลงจากสะพานสี่แยกมาประมาณ 10 เมตร จะพบวัดอยู่ทางด้านซ้ายมือ

วิธีการเดินทาง

รถยนต์ส่วนตัวและขนส่งสาธารณะ

• รถยนต์ส่วนตัว: ใช้ Google Maps ค้นหา “วัดอุปคุต เชียงใหม่” วัดอยู่ในทำเลที่เข้าถึงง่ายในตัวเมือง มีที่จอดรถในบริเวณใกล้เคียง
• สองแถวแดง (รถสองแถวเชียงใหม่): รถสองแถวในตัวเมืองผ่านแถวถนนท่าแพ สามารถลงบริเวณสะพานนวรัฐแล้วเดินมายังวัดได้
• รถสามล้อและมอเตอร์ไซค์รับจ้าง: จากตัวเมืองเชียงใหม่หรือบริเวณไนท์บาซาร์สามารถนั่งมาได้สะดวก

เคล็ดลับ: วัดอุปคุตอยู่ใกล้กับตลาดวโรรส (กาดหลวง) และสะพานนวรัฐ เหมาะมากสำหรับรวมในทริปเดียวกับการเดินเที่ยวย่านท่าแพและกาดหลวง

ช่วงเวลาที่เหมาะในการไปไหว้

วันพระและวันสำคัญ

ช่วงเวลาที่ผู้คนนิยมไปขอพร

วัดอุปคุตมีประเพณีที่สำคัญคือประเพณีใส่บาตรพระอุปคุต ชาวเหนือเชื่อว่าหากเดือนใดมีวันเพ็ญที่ตรงกับวันพุธ หรือที่เรียกว่า เป็งปุ๊ด พระอุปคุตจะปลอมเป็นสามเณรมาบิณฑบาตตอนเที่ยงคืน จึงมีประเพณีใส่บาตรตอนเที่ยงคืน

วันเป็งปุ๊ดเป็นวันที่มีผู้มาร่วมประเพณีเป็นจำนวนมาก บรรยากาศตอนเที่ยงคืนที่ผู้คนมารอใส่บาตรในแสงเทียนและโคมไฟเป็นประสบการณ์ที่หาไม่ได้จากที่อื่น นอกจากนี้วันพระทุกวันก็เป็นวันที่ผู้คนนิยมมาทำบุญที่วัดอุปคุตเช่นกัน

ช่วงเวลาคนน้อย

เหมาะกับการไหว้แบบสงบ

สำหรับใครที่อยากไปไหว้พระอุปคุต เพื่อขอพรให้เป็นมงคลกับชีวิต สามารถไปได้ทุกวัน ตั้งแต่เวลา 06.30–18.00 น. ช่วงที่คนน้อยและเหมาะสำหรับการสักการะอย่างสงบคือวันธรรมดาช่วงเช้า 07.00–09.00 น. หรือช่วงบ่าย 14.00–16.00 น. ที่นักท่องเที่ยวยังไม่มาก ※ กรุณาตรวจสอบเวลาเปิด-ปิดปัจจุบันจากทางวัดก่อนเดินทาง

ข้อแนะนำสำหรับผู้ไปไหว้พระอุปคุต

การแต่งกายสุภาพ

เคารพสถานที่ศักดิ์สิทธิ์

• แต่งกายสุภาพ: สวมเสื้อผ้าที่ปกปิดร่างกายเหมาะสม ไม่ควรสวมเสื้อแขนกุดหรือกางเกงขาสั้นมาก
• ถอดรองเท้า: ก่อนเข้าวิหารและหอพระไตรปิฎกทุกครั้ง
• แต่งกายสีสุภาพ: ไม่ฉูดฉาดเกินไป สะท้อนถึงความตั้งใจในการมาทำบุญ

มารยาทในการไหว้พระ

ปฏิบัติตนอย่างเหมาะสม

• รักษาความสงบ: ไม่พูดเสียงดังหรือรบกวนผู้อื่นที่กำลังสักการะอยู่
• ไม่ชี้นิ้วที่องค์พระ: ใช้มือพนมแทนการชี้
• ปักธูปเทียนในจุดที่จัดไว้: ไม่ปักในพื้นที่ที่ไม่ได้กำหนด
• ถ่ายภาพด้วยความเคารพ: หลีกเลี่ยงการถ่ายภาพในมุมที่อาจดูไม่เคารพสิ่งศักดิ์สิทธิ์
• ไม่นำอาหารและเครื่องดื่มเข้าวิหาร: รักษาความสะอาดของสถานที่
• เตรียมเงินบริจาคทำบุญ: เพื่อช่วยบำรุงรักษาวัดที่มีประวัติยาวนานแห่งนี้